تبلیغات
کن قدیم - عطر خوش سبزی‌های صحرایی
چهارشنبه 6 اردیبهشت 1396

عطر خوش سبزی‌های صحرایی

   نوشته شده توسط: امین نورقربانی    

یک گروه هم محله‌ای سنت سبزی‌چینی در کن را دوباره زنده کرده‌ است

عطر خوش سبزی‌های صحرایی

عطر خوش  سبزی‌های  صحرایی

ابوالفضل حیدردوست- به جرئت می‌توان گفت محله کن تنها محله‌ای در تهران است که از نعمت فضای طبیعی و باغی مناسبی برخوردار است. در سال‌های نه چندان دور و در فصل بهار گروه‌های مختلفی از زنان به باغ‌ها و صحراها می‌رفتند تا بتوانند از سبزی‌های معطر، خوش طعم و پرخاصیت بچینند. چیدن این سبزی‌ها هم نیاز به تخصص و هم نیاز به شناخت کامل گیاهان صحرایی داشت. این کار به دلیل رشد بی‌رویه ساخت‌وساز و تغییر نسل‌ها تقریباً رو به فراموشی گذاشته بود. اما یک گروه از جوانان خوش‌ذوق و با اصالت کن با قرار گذاشتن در یک گروه تلگرامی به نام کن قدیم و رفتن به صحراها سنت سبزی چینی را زنده کرده‌اند. ما هم با آنها همراه شدیم و علاوه بر آشنایی با سبزی‌های صحرایی جالب، سیری هم در طبیعت سرسبز کن کردیم.

حرکتی نمادین!

چیدن سبزی از صحراها در کن نه سنتی قدیمی است و نه آداب و رسومی دارد. در طول قرن‌ها که کن روستای خوش آب و هوا بوده و پوشش گیاهی و صحرایی منحصربه‌فردی داشته، اهالی آن در فصل بهار بیشترین بهره‌را از دست و دلبازی صحراها می‌بردند. بعضی از سبزی‌هایی که در صحراها و باغ‌ها رشد می‌کند علاوه بر مصارف خوراکی خواص درمانی فوق‌العاده‌ای دارد که باید طول عمر بسیاری از نسل قدیم این روستا را در استفاده از محصولات کاملاً طبیعی و پاک جست‌وجو کرد. 
بعد از تبدیل شدن روستای کن به محله‌ای از محله‌های متعدد تهران و رشد ساخت‌و‌سازها و تغییر سبک زندگی، تقریباً بسیاری از رفتارها هم دستخوش تغییر شده است. امین نورقربانی که‌بانی احیای سنت سبزی چینی در صحراها شده است، با اشاره به این موضوع می‌گوید: «ما می‌خواهیم سنت‌های نسل قبل خودمان را زنده کنیم، نخستین‌کاری که می‌شد کرد حضور در طبیعت و اندک باغ‌ها و صحراهای باقی مانده در کن بود. برای همین در گروه تلگرامی‌مان قرار گذاشتیم تا به نمایندگی از اعضای گروه در طبیعت کن مشغول سبزی چینی شویم و حرکتی نمادین برای نسل امروز باشد.»

نرگسی با طعم پنیرک

طیبه میرزایی، یکی از افرادی است که شناخت خوبی از سبزی‌های صحرایی و خاطرات فراوانی از چیدن سبزی‌های صحرایی در دوران کودکی و نوجوانی خود دارد. او می‌گوید: «در صحراها و باغ‌های کن سبزی‌هایی مانند چاپیلیک، انجومک، پنیرک، رشته گگ، چِوُرگ، پنبه گگ، سبزی ننه علی و داروهای گیاهی مانند بارهنگ، خاکشیر، قدومه و... رشد می‌کند. یکی از غذاهایی که در کن درست می‌کردند ساق بود که با نوعی سبزی محلی کن به نام صابونک درست می‌شد که با چاشنی آب سماق بسیار خوشمزه می‌شد. علاوه بر این انواع سبزی‌هایی را هم می‌چیدند معمولاً همراه برنج دم می‌کردند که هرکدام طعم و عطر ویژه خود را داشتند. مثلاً چاپلیک پلو بود که با نوعی سبزی به همین نام به همراه برنج و بلغور درست می‌کردند. در باغ‌های کن عمده سبزی که در می‌آمد و هنوز هم می‌توان آن را دید نوعی سبزی به نام پنیرک بود. این سبزی برگی شبیه برگ گل شمعدانی دارد و بسیار خوش عطر و خوشمزه است. معمولاً با این سبزی غذایی به نام نرگسی درست می‌کردند. درست کردن این غذا هم خیلی ساده بود و با امکانات ساده هم در باغ‌ها می‌شد درست کرد. کمی پیاز را همراه این سبزی صحرایی سرخ می‌کردند و بعد داخل آن تخم‌مرغ می‌شکستند و همراه نان می‌خوردند. 

 خاطرات از دست رفته 

محمدعباس هادی هم یکی دیگر از اعضای این گروه است که با حضور در طبیعت کن مشغول چیدن سبزی‌های صحرایی می‌شود. او با اشاره به تنوع سبزی‌های صحرایی می‌گوید: «کن به دلیل شرایط آب‌و‌هوا و خاک مناسب محل رشد بیشتر از 20نوع سبزی خوراکی و انواع گیاهان دارویی است. یکی از سبزی‌هایی که در صحراها رشد می‌کند در کن به نام چاپلیک معروف است. این سبزی را به‌صورت ساده بعد از شستن می‌پختند و همراه آبغوره یا یک چاشنی ترش سرو می‌کردند که بسیار هم خوشمزه بود.» حسن مهدی، یکی دیگر از افرادی است که خاطرات فراوانی از چیدن سبزی در صحراها دارد. او می‌گوید: «وقتی بچه بودیم با مادرم خدا بیامرز و خاله‌هایم و بعضی همسایه‌ها به صحراهای محله بالون می‌رفتیم و سبزی‌های صحرایی می‌چیدیم. این کار هم معمولاً از اواخر اسفند تا اواخر فروردین طول می‌کشید. سبزی‌هایی مانند شنگه گندم، بادومک، سبزی ننه علی که به گیاه ساعتک هم معروف است و کلمبه که چون خیلی کم رشد می‌کرد هرکسی پیدا می‌کرد کلی خوشحال می‌شد. الان در همه آن زمین‌هایی که زمانی باغ بود ساختمان‌سازی شده و جز حسرت و کمی خاطره چیز دیگری برای ما باقی نگذاشته است.» 

این سبزی‌ها را باید چید
اگر فرصت کردید و به محله کن آمدید، سبزی‌هایی در حاشیه رودخانه، جوی‌ها یا باغ‌ها رشد می‌کند که خوراکی است و زنان محلی مشغول چیدن‌شان هستند. برای اینکه این سبزی‌ها را بهتر بشناسید بد نیست آنها را برای شما معرفی کنیم. عمده این سبزی‌ها از این قرار است: 

  ترشک
 این سبزی،‌گونه‌های زیادی دارد. برگ‌های آن به دلیل دارا بودن اسیدهای آلی، طعم ترشی دارد. ترشک سرشار از ویتامین C، آهن، فسفر و پتاسیم است. تصفیه‌کننده خون، معرق، مدر، تب بر، اشتهاآور و صفرابر است. برای تقویت معده و کبد بهتر است برگ آن خام استفاده شود. این سبزی به دلیل ویتامینC فراوان خونریزی لثه را التیام بخشیده و بوی بد دهان را رفع می‌کند. مصرف ترشک در فصول گرم سال از التهاب بدن کاسته، عطش را رفع کرده و به دلیل پتاسیم بالا ادرارآور خوبی است و سموم بدن را خارج و کلیه‌ها را شست‌وشو می‌دهد. ترشک به دلیل آنکه خون را تصفیه می‌کند از بین برنده کورک، دمل‌ها‌ی چرکی و جوش‌های زیر پوستی است. ترشک به دلیل داشتن اسید اگزالیک برای کسانی که سنگ کلیه و مثانه دارند، محدودیت مصرف دارد. 

  کنگر
گیاهی با برگ‌های خاردار و ساقه‌های ضخیم شبیه به کرفس است. از برگ‌های سبز آن به‌صورت خام در تهیه سالاد و از ساقه آن در تهیه خورش استفاده می‌شود. این گیاه، طبع گرمی دارد و بسیار نیرو بخش و مقوی قلب است. برگ‌های این سبزی، موجب کاهش چربی خون شده و به دلیل فیبر نامحلول، بسیار ملین و برای پایین آوردن قندخون سودمند است. اینولین آن باعث افزایش باکتری‌های مفید دستگاه گوارش شده و از سرطان روده باریک می‌کاهد. آنتی‌اکسیدان‌های موجود در آن نیز پوست را در برابر سرطان محافظت می‌کند. کنگر به دلیل دارا بودن هورمون‌های گیاهی، ترشحات غدد را تقویت می‌کند. این سبزی، دارویی مؤثر برای جلوگیری از حالت تهوع و ویار زنان باردار است. قابل‌توجه آنکه برگ‌های کنگر محرک انقباض کیسه صفرا و کلیه بوده و افرادی که دارای سنگ کلیه و صفرا هستند نباید از آن استفاده کنند. 

  غازیاغی
 این سبزی اغلب در کنار نهرها رشد می‌کند و در این فصل مخلوط با سبزی‌های دیگر با نام سبزی کوهی مخلوط به فروش می‌رسد. این سبزی بسیار معطر بوده و طعم دلپذیری دارد و در تهیه انواع سوپ، آش، کوکو و سبزی پلو به کار می‌رود. غازیاغی، شیر مادران شیرده را زیاد، خون را تصفیه، ترشحات غدد داخلی را تنظیم و برای درمان بیماری‌های پوستی مؤثر است. این سبزی، گرمی و حرارت بدن را بالا برده و انرژی‌زا بوده، بی‌اشتهایی را رفع و برای آرامش اعصاب مفید است.

 


How do you stretch your Achilles?
دوشنبه 30 مرداد 1396 01:22 ب.ظ
I love it when folks get together and share views.

Great website, continue the good work!
How do I stretch my Achilles tendon?
سه شنبه 17 مرداد 1396 02:12 ق.ظ
This article provides clear idea designed for the new visitors of blogging, that
really how to do blogging.
twilapierron.wordpress.com
جمعه 6 مرداد 1396 06:25 ب.ظ
I am really grateful to the holder of this web page who has shared this impressive
post at at this time.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر